Literaturoznawstwo » o studiach

LITERATUROZNAWSTWO

 

koordynator specjalności: prof. dr hab. Dariusz Pawelec (INoLP)

opiekun praktyk: dr Grzegorz Olszański (INoLP)

 

studia I stopnia (licencjackie)

Oferta studiowania w ramach SPECJALNOŚCI LITERATUROZNAWCZEJ skierowana jest dla osób ponadprzeciętnie zainteresowanych wiedza o literaturze i pragnących czerpać satysfakcje z wiedzy i umiejętności specjalistycznych. Ćwiczenia i wykłady maja przygotowywać aktywnych uczestników życia literackiego w różnych jego obszarach, akademickim i pozaakademickim: krytyków literackich, przyszłych badaczy, autorów rozpraw naukowych, ale także twórców dzieł oryginalnych czy pracowników instytucji życia literackiego, redaktorów czasopism oraz tych wszystkich, którzy w przyszłej działalności publicznej chcieliby wykorzystać kompetencje literaturoznawcze.

Program studiów łączy niezbędną porcje tradycyjnej wiedzy polonistycznej (historia i teoria literatury oraz językoznawstwo) z przedmiotami poszerzającymi konteksty niezbędne dla rozumienia „świata tekstów” (np. zajęcia poświęcone symbolice i topice literackiej). Duży nacisk położony jest na rozpoznanie zwłaszcza najnowszych zjawisk literackich. Student ma także możliwość wyspecjalizowanego pogłębiania wiadomości

z zakresu nauki o literaturze. I tak np. obok standardowych zajęć z poetyki otrzyma dodatkowo kursy narratologii i antropologii opowiadania, skoncentrowane na specyfice i właściwościach tekstu prozatorskiego. W podobny sposób rozszerzone zostają zajęcia poświecone literaturze obcej (ćwiczenia w ramach kursu zagadnień literatury powszechnej). Przedmiotom teoretycznym towarzysza w programie specjalności zajęcia praktyczne.

Uzupełnieniem wiedzy wykładowej są ćwiczenia oraz warsztaty poświęcone szczególnie pracy nad własnymi tekstami. Specjalne „warsztaty literaturoznawcze” służą praktycznemu opanowaniu wybranych gatunków wypowiedzi krytycznoliterackiej i naukowej, zaznajamiają z postępowaniem na kolejnych etapach, od prac przygotowawczych, przez zróżnicowane czynności badawcze do zapisania i redakcji tekstu naukowego.

Istotnym elementem oferty dla studentów specjalności literaturoznawczej są przedmioty ułatwiające poruszanie się w złożonej rzeczywistości świata literackiego i naukowego, takie jak np. informacja naukowa, przygotowująca do samodzielnych poszukiwań naukowych także z wykorzystaniem źródeł elektronicznych (naukowe bazy danych, biblioteki cyfrowe, czasopisma elektroniczne).

 

sylwetka absolwenta specjalności (z suplementu do dyplomu studiów licencjackich): „Absolwent specjalności jest przygotowany do aktywnego udziału w różnych obszarach życia literackiego (akademickim i pozaakademickim). Uczestniczył w zajęciach poszerzających konteksty niezbędne dla rozumienia dzieł literackich (np. symbolika i topika literackiej). Zapoznał się z specyfika i uwarunkowaniami krytyki literackiej. Przedmiotom teoretycznym towarzyszyły praktyczne, dzięki którym absolwent zapoznał się z warsztatem pracy polonisty oraz sposobami zdobywania informacji naukowej z wykorzystaniem źródeł elektronicznych (naukowe bazy danych, biblioteki cyfrowe, czasopisma elektroniczne). Absolwent specjalności został przygotowany do pracy w instytucjach kultury oraz dalszych etapów kształcenia literaturoznawczego”.

 

***

studia II stopnia (magisterskie)

Literaturoznawstwo to dużo więcej niż specjalistyczna wiedza. Czytając utwory literackie, teksty krytyczne i teoretyczne konfrontujemy się z rozmaitymi językami opisu rzeczywistości, co pozwala zrozumieć, że zróżnicowanie i wielość kultur to wartość pozytywna, szansa na lepszą przyszłość dla nas i dla świata, który niekoniecznie musi się poddać absolutnej wszechwładzy korporacyjno-biurokratycznego Lewiatana. Spotkanie – poprzez literaturę – z różnymi sposobami myślenia nie powinno jednak służyć adorowaniu inności i wielości. Najbardziej twórcza jest przecież konfrontacja naszego i cudzego stanowiska, nieustająca wymiana słowników i języków, która ma stymulować nasze myślenie. Dyskusja o literaturze powinna być szkołą, pozwalającą kształtować sprawność krytyczną, dzięki której będziemy władni bronić spraw i wartości najbliższych każdemu z nas. W ideę Uniwersytetu wpisana jest troska o niezależność myślenia, indywidualny rozwój każdego członka akademickiego wspólnoty, ale także – szacunek dla partnera debaty, bo tylko w dyskusji z nim możemy rozwijać własną argumentację. Warto się upominać się o to – zapominane dziś – dziedzictwo. Warto, bo to najlepsze, co można wynieść z murów Akademii. Zaletą absolwenta powinna być przede wszystkim zdolność krytycznego postrzegania współczesnego świata, analiza związków między literaturą a innymi sferami życia publicznego (procesami społeczno-ekonomicznymi, życiem politycznym, projektami ideologicznymi itp.). Powinien on również dostrzegać, w jaki sposób przeszłość i literacko-kulturowe tradycje wpływają na zbiorową mentalność, warunkują postawy i – często w sposób dla nas nieświadomy – współdecydują o teraźniejszości.

Do udziału w zajęciach specjalnościowych zapraszamy, rzecz jasna, wszystkich zainteresowanych. Swoją propozycję dedykujemy jednak szczególnie absolwentom specjalności (kierunków) dyskurs publiczny oraz dziennikarstwo. Nasza specjalność może się bowiem okazać kapitalnym dopełnieniem czysto praktycznych (zawodowych) sprawności. Absolwent naszej specjalności zdobywa kompetencje intelektualne, które w przyszłości – jako dziennikarz, publicysta, komentator, analityk – z powodzeniem wykorzysta przy omawianiu rozmaitych fenomenów kulturowo-spełecznych. Co oczywiste, zapraszamy też studentów, którzy są szczególnie zainteresowani literaturą (szerzej – współczesną kulturą) i chcieliby spróbować swoich sił jako jej krytycy i badacze. Szczególnie gorąco zapraszamy tych z Państwa, którzy myślą o podjęciu w przyszłości studiów trzeciego stopnia w zakresie literaturoznawstwa. W ramach specjalności przewidujemy następujące przedmioty:

Główne nurty literatury europejskiej XX wieku: przedmiot dotyczy najważniejszych zjawisk w literaturze europejskiej (ale też amerykańskiej) XX w., poczynając od wczesnej awangardy, a kończąc na postmodernizmie. Zwraca uwagę na ewolucję pojęcia literatury, dzieła i tekstu. Zarysowuje w sposób systematyczny i syntetyczny tło, na którym można postrzegać przemiany literatury polskiej.

Kultura dawnej Polski – sarmatyzm: przedmiot dotyczy kompleksu ideowo-społecznego, który – zapoczątkowany na przełomie wieku XVI i XVII – do dziś stanowi wyróżnik polskiej mentalność. Na wybranych tekstach z wieków XVII, XVIII, XIX i XX omawiać się będzie przemiany koncepcji sarmatyzmu oraz – prowadzoną zwykle w imię modernizacji polskości –jego krytykę.

Literatura wobec historii idei: w ramach kursu poznajemy skomplikowane związki między literaturą oraz ideologiami społeczno-politycznymi doby nowoczesnej. Omówione zostaną literackie odniesienia do nowoczesnego mesjanizmu, liberalizmu, konserwatyzmu, marksizmu. Zwrócimy również uwagę na ideologiczne uwarunkowania literatury najnowszej, pytając o to, czy wybiera ona postawę krytyczną, czy raczej konformistyczną wobec aktualnego porządku społeczno-ekonomicznego.

Literatura popularna – wybrany kurs: w ramach przedmiotu student ma do wyboru jeden z trzech kursów dotyczących historii najpopularniejszych konwencji (gatunków) literatury popularnej: kryminału, science-fiction i fantasy, romansu obyczajowego.

Eksperymenty artystyczne w literaturze XX wieku: w ramach zajęć student rozszerza wiedzę o praktykach artystycznych awangardy (zwłaszcza poetyckiej). Kursu podkreśla znaczenie związków i analogii między dążeniami pisarzy-nowatorów oraz artystami reprezentującymi inne dyscypliny sztuki. Objaśnione zostają również strategiczne cele twórczości eksperymentalnej oraz powody, dla których innowacyjne tendencje w literaturze w ostatnich dziesięcioleciach XX wieku stopniowo wygasają.

Postsekularyzm – teologia wobec teorii literatury: przedmiot objaśnia karierę pojęcia postsekularyzm w humanistyce początku XXI wieku. Wskazuje na powody, dla których poszczególne kategorie i narracje teologiczne funkcjonowały (funkcjonują) także w tych dyskursach nowoczesnych, które pragnęły zerwać z tradycją religijną.