Specjalość nauczycielska » o studiach

SPECJALNOŚĆ NAUCZYCIELSKA

 

koordynatorki specjalności: prof. dr hab. Ewa Jaskółowa (KDJiLP)

dr hab. prof. UŚ Bernadeta Niesporek-Szamburska (KDJiLP)

 

studia I stopnia (licencjackie)

Specjalność nauczycielska przygotowuje do wykonywania zawodu nauczyciela polonisty. Daje uprawnienia do uczenia na poziomie szkoły podstawowej zgodne z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej określającym standardy kształcenia nauczycieli (uprawnienia do nauczania na poziomie szkół ponadpodtsawowych student może nabyć podczas studiów II stopnia).

Program specjalności obejmuje przedmioty przygotowujące: psychologię, pedagogikę i podstawy dydaktyki, dydaktykę przedmiotowa (dydaktykę języka polskiego i dydaktykę literatury polskiej w zakresie szkoły podstawowej) oraz przedmioty uzupełniające: emisję głosu, wiedzę o uczniu o specjalnych potrzebach edukacyjnych, pozadydaktyczne wymiary działań edukacyjnych (obejmujące etykę zawodu nauczyciela i podstawy prawa oświatowego), literaturę dla dzieci i młodzieży oraz warsztaty ortograficzne i interpunkcyjne.

Podczas praktyk śródrocznych i ciągłych: psychologiczno-pedagogicznych i dydaktycznych przyszli nauczyciele będą zdobywać umiejętności praktyczne. W ramach podstaw dydaktyki studenci zostaną wyposażeni w niezbędną wiedzę na temat procesu nauczania-uczenia się i jego komponentów. Wiedza ta będzie operacjonalizowana w trakcie zajęć z dydaktyk szczegółowych. Podczas zajęć z dydaktyki przedmiotowej – języka i literatury polskiej – studenci zostaną wprowadzeni w zagadnienia dotyczące kształcenia językowego i literackiego w szkole podstawowej.

W czasie zajęć z dydaktyki języka polskiego studenci naucza się przekładać nowoczesne metodologie językoznawcze na strategie nauczania w szkole. Zapoznają się z takimi zagadnieniami szczegółowymi, jak: komunikacja dydaktyczna w szkole, metody przekazywania dzieciom elementów wiedzy o języku, szkolne formy wypowiedzi, metody nauczania polskiej ortografii; wiedza o błędach popełnianych przez uczniów, a także o problemach kontroli i poprawy prac uczniowskich. Pozyskają także wiedze na temat uczenia czytania ze zrozumieniem, umiejętności analizowania i układania testów sprawdzających taką umiejętność. Projektowanie i prowadzenie lekcji w szkole pozwoli studentom na sprawdzenie operatywności zdobytej wiedzy.

Podczas zajęć związanych z kształceniem literackim i kulturowym studenci zostaną wprowadzeni w zagadnienia związane z koncepcjami kształcenia literackiego i kulturowego, z przekładem koncepcji literaturoznawczych na szkolna dydaktykę ze szczególnym uwzględnieniem kształcenia umiejętności odbioru tekstu literackiego, budowania relacji miedzy świadomością merytoryczna a dydaktyczna przyszłego nauczyciela. Zdobędą też wiedze niezbędną do wprowadzenia ucznia w obszar szeroko rozumianej kultury, naucza się układać autorskie programy.

W ramach przedmiotu uzupełniającego wiedza o uczniu o specjalnych potrzebach edukacyjnych studenci zostaną wyposażeni w podstawowa wiedze na temat zwykłych

i specyficznych trudności w uczeniu się, w tym dysleksji rozwojowej, ADD, ADHD i zespołu Aspergera. Studenci zostaną także wprowadzani w problematykę pracy z uczniem uzdolnionym. Poznają zasady i formy pracy z dziećmi i młodzieżą o specjalnych potrzebach edukacyjnych na lekcjach i zajęciach pozalekcyjnych.

Celem przedmiotu o nazwie: pozadydaktyczne wymiary działań edukacyjnych jest zarówno przygotowanie nauczycieli polonistów do realizacji podstawowych obowiązków wynikających z odpowiednich aktów prawnych, jak również do umiejętnego korzystania z przysługujacych im praw w duchu zgodnym z etyką zawodową.

W czasie zajęć z literatury dla dzieci i młodzieży studenci poznają jej rozwój jako tzw. literatury osobnej. Będą analizować i interpretować wybrane teksty intencjonalnie pisane dla młodego odbiorcy, koncentrując się na rozpoznawaniu cech tej literatury oraz specyficznych dla niej kategorii i funkcji, a także na charakterystyce językowej twórczości dla dzieci.

Przyszli nauczyciele podczas zajęć z emisji głosu zapoznają się z prawidłowym emitowaniem głosu, poznają podstawy higieny w pracy z głosem oraz zdobędą praktyczne umiejętności w zakresie posługiwania się nim. Podczas warsztatów ortograficznych i interpunkcyjnych pogłębia swoja wiedze na temat zasad polskiej pisowni oraz udoskonala swoje umiejętności w tym zakresie.

Sylwetka absolwenta specjalności (z suplementu do dyplomu studiów licencjackich): „Absolwent specjalności jest przygotowany do wykonywania zawodu nauczyciela polonisty na poziomie szkoły podstawowej zgodnie ze standardami kształcenia nauczycieli określonymi w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej. Został wprowadzony w zagadnienia kształcenia językowego i literackiego w szkole podstawowej, zapoznał się ze struktura i treściami »Podstawy programowej«, różnymi koncepcjami programów (na wybranych przykładach), rola egzaminów końcowych, uczestnicząc jednocześnie w zajęciach lekcyjnych w szkole. Zapoznał się równie_ z funkcjami podręczników szkolnych, nauczył się oceniać ich przydatność. Jest przygotowany do układania programów autorskich”.

 

***

studia II stopnia (magisterskie)

Specjalność nauczycielska na II stopniu studiów daje uprawnienia do wykonywania zawodu nauczyciela polonisty we wszystkich typach szkół i na wszystkich poziomach kształcenia, zgodnie ze standardami kształcenia nauczycieli wpisanymi w rozporządzenie MEN (Dz. U. z dnia 22 września 2004, z 12 marca 2009 r. oraz najnowszym – z 17 stycznia 2012 r.).

Program specjalności obejmuje przedmioty przygotowujące: psychologię i pedagogikę, dydaktykę przedmiotową (dydaktykę języka polskiego i dydaktykę literatury polskiej) prawny i etyczny wymiar działań edukacyjnych oraz wiedzę o uczniu o specjalnych potrzebach edukacyjnych (na IV etapie kształcenia), a także przedmioty uzupełniające do wyboru: konteksty kulturowe w szkole, media w edukacji lub podstawy pracy na rzecz rozwoju innych (trener, coach). Podczas praktyk ciągłych (30 godzin w szkole ponadgimnazjalnej) na specjalności kształcone są także umiejętności praktyczne nauczyciela polonisty.

Specjalność jest uzupełniona przez dwa przedmioty związane z edukacją szkolną: logopedię oraz edukację językową i literacką cudzoziemców.

W ramach dydaktyki przedmiotowej studenci są wprowadzani w koncepcje kształcenia językowego i literackiego na poziomie szkoły ponadgimnazjalnej/ponadpodstawowej. Poznają cele edukacji językowej i literackiej; analizują wybrane programy nauczania i podręczniki. Poznają strukturę i warunki przystąpienia do egzaminu maturalnego na podstawie sylabusa (próba oceny) i arkuszy egzaminacyjnych, sprawdzają próbne prace pisemne uczniów (na poziomie podstawowym i rozszerzonym).

W czasie zajęć z dydaktyki języka polskiego studenci uczą się przekładać nowoczesne metodologie językoznawcze na strategie nauczania w liceum. Zapoznają się z zagadnieniami komunikacji językowej, kultury języka, stylistyki i przeszłości w języku na tym poziomie edukacji (sposoby opracowania problemów, różne warianty lekcji). Kontynuują edukację w zakresie projektowania i prowadzenia lekcji w szkole.

Problematyka spotkań poświęconych dydaktyce literatury polskiej obejmuje zagadnienia odbioru tekstu literackiego w szkole średniej, a także przygotowanie studenta do budowania procesu dydaktycznego tak, by wyposażyć ucznia w umiejętności sprawdzane na maturze. Doskonalona jest też świadomość metod odczytywania tekstu literackiego ze szczególnym uwzględnieniem czytania kontekstowego.

Przedmiot o nazwie prawny i etyczny wymiar działań edukacyjnych stanowi integralną część pedagogiki i dydaktyki szczegółowej. Celem prowadzonych wykładów jest zarówno przygotowanie nauczycieli polonistów do realizacji podstawowych obowiązków wynikających z odpowiednich aktów prawnych, jak również umiejętne korzystanie z przysługujących im praw w duchu zgodnym z etyką zawodową. Problematyka dotyczy w szczególności organizacji zajęć szkolnych, bezpieczeństwa i higieny pracy oraz awansu zawodowego nauczycieli.

W ramach przedmiotu uzupełniającego: wiedza o uczniu o specjalnych potrzebach edukacyjnych studenci zostają wyposażeni zarówno w podstawowe wiadomości na temat funkcjonowania mózgu i różnych typów pamięci w procesie uczenia się, jak i tę dotyczącą zwykłych i specyficznych trudności w uczeniu się, w tym dysleksji rozwojowej, ADD, ADHD i zespołu Aspergera. Poznają między innymi zasady pracy z dziećmi i młodzieżą o specjalnych potrzebach edukacyjnych na lekcjach i zajęciach pozalekcyjnych; etapy pracy terapeutycznej, metody pracy, środki dydaktyczne; formy ćwiczeń w czytaniu i pisaniu; ćwiczenia korekcyjno-kompensacyjne. Zdobywają także wiedze na temat  programowania jednostki metodycznej terapii pedagogicznej. Równie głęboko studenci są wprowadzani w problematykę pracy z uczniem uzdolnionym.

W ramach przedmiotów do wyboru:

– konteksty kulturowe w szkole: studenci otrzymują podstawową wiedzę na temat szeroko pojętych tekstów kultury, studiują problemy przekładu intersemiotycznego, analizują relacje między znakiem i znaczeniem w tekstach kultury operujących różnymi kodami. W ramach przedmiotu omawiane też są wybrane zagadnienia związane z kontekstowym odczytywaniem literatury XIX i XX wieku, dla którego punktem odniesienia staje się malarstwo, muzyka i teatr, ale także inny tekst literacki, w tym z Biblia traktowana jako najważniejszy tekst kulturowy;

– media w szkole – studenci zdobywają wiedzę niezbędną do wprowadzenia ucznia w obszar kultury współczesnej – medialnej, multisensorycznej, pogłębiają wiedzę na temat języka i oddziaływania mediów, rodzajów tekstów medialnych i uwarunkowań ich odbioru, komunikowania się przy użyciu różnych technik informatycznych zarówno z uczniami, jak i z osobami współdziałającymi, wpływu mediów na zachowania komunikacyjne, korzystania z baz danych, pozyskiwania i przetwarzania informacji; poznają także strategie kształcenia medialnego w obszarze edukacji polonistycznej, omawiają gatunki medialne/telewizyjne/prasowe/filmowe/internetowe w treściach kształcenia polonistycznego, projektują sytuacje edukacyjne inspirowane mediami i kulturą medialną;

– podstawy pracy na rzecz rozwoju innych (trener, coach) – studenci rozwijają swoje kompetencje interpersonalne; doskonalą umiejętności sprawnego komunikowania się z uczniem/podopiecznym/klientem; poszerzają swoje możliwości zawodowe o obszar pracy z dorosłymi w ramach prowadzonych szkoleń bądź coachingu; doskonaląc kompetencje nauczyciela (metody pracy z uczniami, skuteczność działań edukacyjno-wychowawczych, sposoby motywowania uczniów), przygotowują się do pełnienia funkcji trenera (analiza potrzeb szkoleniowych, metody i narzędzia pracy, postępowanie z trudnymi uczestnikami szkoleń) i coacha (proces coachowania, typy rozmów coachingowych, narzędzia przydatne w czasie rozmowy coachingowej); uczą się łączenia kompetencji przydatnych w nauczaniu szkolnym z umiejętnościami niezbędnymi do pracy z dorosłymi w szkole i poza szkołą;

Z dwóch przedmiotów komplementarnych: edukacja językowa i literacka cudzoziemców wyposaża studentów w podstawową wiedzę na temat nauczania języka i literatury polskiej cudzoziemców (metody i sposoby pracy; specyfika nauczania języka polskiego jako obcego); zaś na zajęciach z logopedii  podejmowana jest problematyka wczesnej identyfikacji zaburzeń mowy, profilaktyki logopedycznej u dzieci, a także sposobów wspierania  ucznia z zaburzeniami.